Samenvatting van de presentatie van: Mark Mieras

Hoe werkt een tiener?

Tienerhersenen werken intensief aan sociale en narratieve functies die essentieel zijn om succesvol te leven. Ze zijn extreem flexibel, maar tieners zijn ook roekeloos, kwetsbaar en vaak ontrouw aan behandeling. Hoe vind je toch de samenwerking?

Geboren om eigenwijs te zijn

Het is fascinerend wat er in de hersenen van een tiener gebeurt, zegt wetenschapsjournalist Mark Mieras enthousiast. Als volwassenen hebben we veel vooroordelen over tieners. Dat ze roekeloos zijn. Versnipperd. Depressief. Asociaal. Onrijp. Maar alles wat er in dat hoofd gebeurt heeft een functie, heeft zin.  


Het is fascinerend wat er in de hersenen van een tiener gebeurt, zegt wetenschapsjournalist Mark Mieras enthousiast. Als volwassenen hebben we veel vooroordelen over tieners. Dat ze roekeloos zijn. Versnipperd. Depressief. Asociaal. Onrijp. Maar alles wat er in dat hoofd gebeurt heeft een functie, heeft zin.  

De tienerperiode, dat is de tijd dat je ouders raar beginnen te doen.
Loesje

Mieras wijst erop dat de pubertijd naar voren schuift, van groep 8 naar groep 7, terwijl de rijpheid van de hersenen juist naar achteren schuift. De kloof wordt groter en is lastiger te overbruggen dan vroeger. Toch vindt Mieras tienerhersenen niet zozeer onrijp, eerder flexibel. Geef tieners drie weken de tijd voor een schoolwerk en ze doen het pas de laatste avond. Terwijl ze tickets voor Lowlands zelfs maanden van te voren kunnen plannen.

Kleine kinderen zoeken bij hun acties bevestiging van de ouders, ze willen graag volgen. Bij pubers verdwijnen de verbindingen tussen de plek van intrinsieke motivatie en het centrum van sociale bekrachtiging. Er komen verbindingen met geheugen tot stand, waardoor een tiener zelf zijn aandacht kan richten op iets waarvan hij of zij weet dat het nuttig is. Ze kunnen dus eigenwijs zijn.

Ander waarschuwingssysteem


De natuur schakelt een bepaald besef in de hersenen van tieners uit, hun lichaam heeft niet hetzelfde waarschuwingssysteem als volwassenen. Ze voelen dus niet dat ze iets gevaarlijks gaan doen. De natuur wil de tiener op zoek laten gaan naar zijn grenzen.

Als voorbeeld geeft Mieras het risicogedrag van tiener Willemijn. Zij moest aan de dialyse en haar vader heeft een nier aan haar afgestaan. Willemijn moet nu medicijnen slikken tegen afstotingsverschijnselen, maar twijfelt of ze dat wel zal doen omdat die effect hebben op de haargroei. Ze vindt het belangrijker dat jongens haar leuk vinden.

Het lijkt soms bijna onmogelijk voor ouders om goed met hun tiener te communiceren. Dat komt vooral door de angst om buitengesloten te worden, vertelt Mieras. Buitengesloten worden, activeert pijn. Dat is bij iedereen zo, maar bij tieners extra. Tieners willen erbij horen, zijn eigenlijk extreem sociaal. Als ouder werkt het stukken beter om vanuit een samen-stand te onderhandelen met je tiener dan op een manier waardoor de tiener zich buitengesloten voelt en niet mag ‘meedoen’.

Tieners denken extreem veel na, ook over zichzelf. Ze zijn bezig uit te zoeken wie ze zijn. Bezig met het schrijven van de eerste bladzijde van hun eigen roman. Het is gebleken dat als mensen eerst over zichzelf mogen vertellen, zij beter scoren onder stress en beter kunnen omgaan met tegenslagen. Daarom is het belangrijk om naar hun wereld te luisteren, naar hun gedachten en dromen. Dan worden tieners sterker van.

Wij verplaatsen ons voortdurend in de ander. Dat doen tieners niet, die verplaatsen de ander in zichzelf.

Tieners zijn exploratief, super flexibel, narratief, super sociaal…. poneert Mieras.

Hij ziet de zaal ongelovig lachen. Super sociaal?? 
Toch is dat zo. Alleen de manier waarop wij als volwassenen met elkaar omgaan, werkt niet bij tieners. Wij verplaatsen ons voortdurend in de ander. Dat doen tieners niet, die verplaatsen de ander in zichzelf. Ze voelen de ander van binnenuit aan. Daarvoor moeten we als volwassenen wel leesbaar zijn. De ideale volwassene is transparant. Als je kunt laten zien dat je gelukkig bent, dan krijg je aandacht.

Een tiener denkt: ‘Ik wil zien dat mijn mondhygiënist goed is terecht gekomen!’ besluit Mark Mieras zijn verhaal

Een vraag uit de zaal is: Waarom begint de pubertijd steeds vroeger? 
Mieras: Dat heeft te maken met licht. Tieners zitten veel meer binnen en krijgen minder licht. Licht en naar buiten gaan is belangrijk.
Andere vraag: Wat als tieners zich door angsten laten leiden?

Mieras: Onderhandelen met jonge kinderen gaat niet, die hersenen zijn daar nog niet aan toe. Met tieners kun je wel goed onderhandelen.

Mark Mieras is wetenschapsjournalist en bekend als auteur van ‘Ben ik dat?’ en ‘Liefde’. Hij studeerde cum laude af in de theoretische natuurkunde.