Samenvatting van de presentatie van: Prof. dr. Wim Crielaard

Morgen naar de tandarts? Vandaag even niet poetsen.

Gezonde monden en preventie


Gelukkig krijgt preventie een steeds nadrukkelijker rol in de tandheelkunde. Om meer inzicht te krijgen in de processen die onze mond gezond houden, hebben we een aantal studies uitgevoerd waarin we gezonde monden van jongvolwassenen in kaart hebben gebracht. Tijdens SmartTalks bespreekt prof. dr Wim Crielaard, hoofd van de sectie Preventieve Tandheelkunde bij ACTA, de resultaten. Geven de nieuwe inzichten nu al andere preventiemogelijkheden?

Nieuwe inzichten in en door microbioom


Crielaard begint bij het microbioom. Daarin zijn de laatste 10 jaar grote stappen genomen: door next generation sequencing, het uitlezen van het DNA, kunnen we een compleet beeld krijgen van alle bacteriën in de mond, het totale microbioom. Uit onderzoek van het microbioom is gebleken dat alle gezonde monden op elkaar lijken. Monden met bijvoorbeeld parodontitis lijken ook op elkaar, maar verschillende ziektes laten verschillende microbiomen zien. In de ecologie heet dat het Anna Karenina principe, naar de beroemde zin ‘Happy families are all alike, unhappy families are unhappy in their own way.’

De ecologie van een gezonde mond is stabiel en kan tegen een stootje

Een gezonde mond probeert stabiel te blijven en veerkrachtig te zijn. Geef een gezonde mond suiker, dan gaat de pH omlaag, maar niet zover dat er gaatjes ontstaan. En de pH-waarde veert snel weer terug. Bij een ongezonde mond duurt veel lange voordat de pH weer normaal is.

Voorspellend microbioom


Het microbioom blijkt ook problemen te kunnen voorspellen. Bij DNA-onderzoek onder gezonde studenten blijkt namelijk dat het ecosysteem in speeksel niet allemaal hetzelfde is, maar dat er vier ecotypes zijn. Bij sommigen is bijvoorbeeld een ecologie te zien die geneigd is tot cariës.

Een andere microbiologie van de mond bepaalt weer of je gevoelig bent voor ontstekingen als je niet poetst. Deze bevindingen werden bevestigd door een technisch eenvoudiger onderzoek: gezonde jongvolwassenen werd gevraagd om 2 weken hun tanden niet te poetsen. Er werden voor-en-na-foto’s gemaakt met een techniek waarbij een bepaald microbioom in plaque rood fluoresceerde. Rode fluorescentie na twee dagen gaf een indicatie voor ontstoken tandvlees na twee weken.

Personalised prevention

Als je het ecotype van een patiënt kent, kun je werken aan personalised prevention, bijvoorbeeld door het stimuleren van de juiste bacteriën. Een speciale tandpasta met arginine - zoals Elmex Anti-Cariës Professional met suikerzuur neutralisator - verhoogt met de juiste bacteriën de pH in de mond en vermindert daarmee de kans op cariës. Maar let op: deze tandpasta werkt bij mensen met een ecologie die neigt naar ontstekingen juist averechts. Crielaard durft de tandpasta wel aan te bevelen bij bijvoorbeeld kinderen, die standaard veel meer kans lopen op cariës dan op ontstekingen.

Een nieuwe rol voor de mondzorg?

Door heel nauwkeurig orale ecologie in kaart te brengen, kunnen we voorspellen of er problemen komen. Dat biedt nieuwe mogelijkheden, misschien ook een nieuwe rol en taken voor de mondzorg. Een kweek maken van iedere patiënt is volgens Crielaard een goed idee. De technieken worden steeds goedkoper, dus wie weet wordt zijn wens in de nabije toekomst werkelijkheid.

Prof. dr Wim Crielaard is hoofd van de sectie Preventieve Tandheelkunde bij ACTA